Có những đêm bạn đang ngủ ngon thì bất ngờ bắp chân co cứng, đau nhói và gần như không thể duỗi chân. Cơn đau có thể chỉ kéo dài vài chục giây nhưng đủ khiến bạn tỉnh giấc và mất ngủ. Tình trạng này được gọi là chuột rút ban đêm (nocturnal leg cramps), thường xảy ra ở bắp chân, đôi khi xuất hiện ở bàn chân hoặc đùi. Phần lớn trường hợp không nguy hiểm, nhưng nếu xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường thì không nên chỉ xem đó là tình trạng “thiếu canxi” thông thường.

Vậy tại sao đang ngủ lại đột ngột bị chuột rút bắp chân? Dưới đây là 5 nguyên nhân dễ bị bỏ qua nhất

 1. Cơ bắp bị mỏi từ ban ngày nhưng đến đêm mới “lên tiếng”

Một trong những nguyên nhân thường bị bỏ qua là cơ bắp đã làm việc quá sức trong ngày. Bạn có thể không cảm thấy đau ngay sau khi vận động, nhưng nếu hôm đó: Đi bộ nhiều hơn bình thường; Đứng lâu; Tập gym, chạy bộ hoặc đạp xe với cường độ cao; Leo cầu thang nhiều; Làm việc phải đứng trong thời gian dài; Tăng cường độ tập luyện quá nhanh...cơ bắp chân có thể bị mệt và dễ xuất hiện co thắt khi nghỉ ngơi vào ban đêm.

Đặc biệt, những người ban ngày ngồi lâu một chỗ cũng có thể gặp chuột rút. Việc giữ một tư thế trong thời gian dài khiến cơ và hệ thần kinh ở chân ít được vận động, từ đó có thể làm tăng nguy cơ co cơ bất thường. Điểm đáng chú ý: Không phải cứ vận động nhiều mới bị chuột rút. Cả quá tải cơ bắp và ít vận động đều có thể là yếu tố liên quan.

Bạn có thể làm gì?

Nếu ban ngày phải đứng hoặc ngồi lâu, hãy dành vài phút để:

• Đi lại nhẹ nhàng;

• Xoay cổ chân;

• Duỗi bắp chân;

• Thay đổi tư thế thường xuyên.

Đặc biệt, một vài động tác kéo giãn nhẹ trước khi ngủ có thể hữu ích đối với người thường xuyên bị chuột rút ban đêm.

                                     Việc bị chuột rút chân lúc khi nghỉ ngơi diễn ra rất nhiều ở độ tuổi khác nhau (Ảnh: Sưu tầm) 

 2. Uống nước chưa đủ, đặc biệt sau khi đổ nhiều mồ hôi

Mất nước là một yếu tố có thể liên quan đến chuột rút cơ. Điều này dễ xảy ra khi bạn:

• Uống ít nước trong ngày;

• Ra nhiều mồ hôi khi tập luyện;

• Làm việc trong môi trường nóng;

• Vận động lâu nhưng không bổ sung đủ nước;

• Uống nhiều đồ uống có cồn.

Khi cơ thể mất nước, môi trường cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ và thần kinh có thể bị ảnh hưởng, khiến cơ dễ trở nên kích thích và co thắt hơn.

Một hiểu lầm thường gặp

Không phải cứ bị chuột rút là lập tức phải uống thật nhiều nước hoặc tự bổ sung điện giải. Nếu bạn chỉ thỉnh thoảng bị chuột rút sau một ngày vận động nhiều, điều quan trọng trước tiên là duy trì đủ nước trong cả ngày, thay vì đợi đến lúc khát mới uống.

Nếu tình trạng tái diễn thường xuyên, đặc biệt khi bạn đang dùng thuốc hoặc có bệnh lý nền, không nên tự ý dùng các loại viên bổ sung khoáng chất kéo dài mà chưa xác định nguyên nhân.

3. Chế độ ăn hoặc tình trạng cơ thể có thể liên quan đến khoáng chất

Một nguyên nhân thường được nhắc đến khi nói về chuột rút là mất cân bằng điện giải hoặc thiếu một số khoáng chất, trong đó có kali, magie và canxi. Tuy nhiên, có một điểm rất quan trọng: Không phải mọi trường hợp chuột rút đều đồng nghĩa với thiếu magie hoặc thiếu canxi. Chuột rút ban đêm thường không xác định được một nguyên nhân duy nhất. Các vấn đề về khoáng chất chỉ là một trong nhiều yếu tố có thể liên quan.

Thay vì tự mua thực phẩm bổ sung ngay khi bị chuột rút, hãy nhìn lại chế độ ăn:

• Có ăn đa dạng thực phẩm không?

• Có thường xuyên bỏ bữa?

• Có chế độ ăn quá hạn chế?

• Có mất nước nhiều do vận động hoặc thời tiết nóng?

• Có đang sử dụng thuốc làm tăng bài tiết nước tiểu?

Một chế độ ăn cân bằng, đa dạng và cung cấp đủ chất dinh dưỡng thường quan trọng hơn việc tập trung vào một loại khoáng chất duy nhất.

4. Một số loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ chuột rút

Đây là nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua bởi nhiều người chỉ chú ý đến vận động và chế độ ăn. Một số thuốc có thể liên quan đến tình trạng chuột rút, trong đó có thuốc lợi tiểu và một số thuốc dùng trong điều trị huyết áp hoặc cholesterol. Một số thuốc khác cũng có thể gây chuột rút như một tác dụng không mong muốn.

Điều này không có nghĩa là cứ uống những thuốc trên thì chắc chắn bị chuột rút. Nếu bạn bắt đầu bị chuột rút thường xuyên sau khi bắt đầu một loại thuốc mới hoặc thay đổi liều thuốc, hãy ghi nhận thời điểm xuất hiện triệu chứng và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Không tự ý ngừng thuốc chỉ vì nghi ngờ thuốc gây chuột rút. Việc xác định nguyên nhân cần dựa trên tình trạng sức khỏe tổng thể, thuốc đang sử dụng và các triệu chứng đi kèm.

 5. Chuột rút có thể là dấu hiệu liên quan đến thần kinh, mạch máu hoặc bệnh lý nền

Đây là nguyên nhân quan trọng nhất cần lưu ý khi tình trạng chuột rút bắp chân khi ngủ xảy ra thường xuyên hoặc ngày càng nặng. Một số bệnh lý có thể liên quan đến chuột rút như:

• Bệnh thận mạn;

• Tổn thương thần kinh do tiểu đường;

• Bệnh lý thần kinh ngoại biên;

• Một số vấn đề về tuyến giáp;

• Một số bệnh lý ảnh hưởng đến tuần hoàn;

• Một số vấn đề liên quan đến cột sống và thần kinh.

Mayo Clinic cũng lưu ý rằng các vấn đề về lưu lượng máu và tổn thương thần kinh do tiểu đường có thể liên quan đến chuột rút ban đêm. Điều đó không có nghĩa bị chuột rút một lần là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng.

Phần lớn trường hợp chuột rút ban đêm lành tính và đôi khi thậm chí không xác định được nguyên nhân rõ ràng. Điều đáng quan tâm là tần suất, mức độ và những triệu chứng đi kèm.

Nếu bạn lâu lâu mới chuột ruột chân thì bạn có thể tham khảo cách xử lý ở phía dưới đây. Còn nếu bạn ngày nào cũng bị thì nên đi khám sớm ngay lập tức (Ảnh: Sưu tầm) 

Đang ngủ bị chuột rút bắp chân: Làm gì ngay lúc đó?

Khi cơn chuột rút xuất hiện, phản xạ đầu tiên của nhiều người là co chân lại hoặc cố chịu đau. Thay vào đó, bạn có thể thử:

Bước 1: Duỗi thẳng chân

Từ từ duỗi chân bị chuột rút. Nếu có thể, kéo các ngón chân hướng về phía cẳng chân, thay vì chĩa mũi bàn chân xuống. Động tác này giúp kéo giãn nhóm cơ bắp chân đang co cứng.

Bước 2: Đứng lên nếu có thể

Nếu an toàn, hãy đứng lên và nhẹ nhàng dồn trọng lượng lên chân bị chuột rút hoặc đi lại vài bước. Điều này có thể giúp cơ dần thư giãn.

Bước 3: Massage nhẹ vùng cơ đang co cứng

Có thể dùng tay massage nhẹ bắp chân để giúp cơ thư giãn. Không cần dùng lực quá mạnh, đặc biệt khi cơ đang đau dữ dội.

Bước 4: Dùng nhiệt hoặc lạnh tùy tình trạng

Tắm hoặc chườm ấm có thể giúp thư giãn vùng cơ căng cứng. Trong khi đó, chườm lạnh có thể giúp giảm cảm giác đau và ê sau cơn co cơ.

5 cách giúp giảm nguy cơ chuột rút bắp chân khi ngủ

Không có cách nào đảm bảo loại bỏ hoàn toàn chuột rút ban đêm, nhưng một số thói quen có thể giúp giảm nguy cơ: 

• Uống đủ nước trong ngày: Đừng đợi đến khi khát mới uống nước, đặc biệt trong những ngày nóng hoặc vận động nhiều.

• Kéo giãn bắp chân trước khi ngủ: Có thể thực hiện vài động tác kéo giãn nhẹ, không cần tập quá mạnh. Một bài đơn giản là đứng đối diện tường, giữ bàn chân áp xuống sàn rồi từ từ nghiêng người về phía trước để cảm nhận bắp chân được kéo giãn. NHS khuyến nghị các bài kéo giãn bắp chân thường xuyên có thể giúp giảm chuột rút ở một số người.

• Không đột ngột tăng cường độ tập luyện: Nếu lâu ngày không vận động, hãy tăng mức độ từ từ thay vì tập nặng ngay trong một ngày.

• Tránh ngồi bất động quá lâu: Nếu công việc phải ngồi nhiều, hãy đứng dậy đi lại và vận động nhẹ sau những khoảng thời gian nhất định.

• Chú ý tư thế khi ngủ: Một số hướng dẫn cho rằng việc để bàn chân ở tư thế bị duỗi xuống trong thời gian dài có thể góp phần làm cơ bắp chân ngắn lại. Có thể thử điều chỉnh tư thế ngủ sao cho bàn chân ở trạng thái thoải mái, không bị ép xuống.

Chuột rút bắp chân khi ngủ không phải lúc nào cũng xuất phát từ thiếu canxi hay magie. Đằng sau một cơn co cơ ban đêm có thể là những nguyên nhân rất đời thường như cơ bắp mệt mỏi, ngồi quá lâu, vận động quá sức, uống chưa đủ nước, nhưng cũng có thể liên quan đến thuốc đang sử dụng hoặc một số vấn đề sức khỏe cần được kiểm tra. Điều quan trọng không phải là tìm ngay một loại thuốc hay thực phẩm bổ sung để “chặn” chuột rút, mà là quan sát tần suất xuất hiện, hoàn cảnh trước khi bị và các triệu chứng đi kèm.

Nếu chỉ thỉnh thoảng xuất hiện, hãy bắt đầu từ những việc đơn giản: uống đủ nước, vận động hợp lý, tránh giữ một tư thế quá lâu và kéo giãn bắp chân nhẹ nhàng trước khi ngủ. Nhưng nếu chuột rút lặp lại thường xuyên, làm mất ngủ hoặc đi kèm sưng, tê, yếu cơ, thay đổi màu da hay đau kéo dài, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tự xử lý tại nhà.

Những câu hỏi thường gặp về chuột rút ban đêm

Bị chuột rút bắp chân khi ngủ có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp lành tính và tự hết sau vài giây đến vài phút. Tuy nhiên, chuột rút tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm sưng, tê, yếu cơ hay đau kéo dài nên được đánh giá để tìm nguyên nhân.

Tại sao ban ngày không bị nhưng ban đêm lại bị chuột rút?

Chuột rút ban đêm thường xuất hiện khi cơ thể đang nghỉ ngơi. Các yếu tố như cơ bắp mệt mỏi, ít vận động, giữ một tư thế lâu, mất nước hoặc một số bệnh lý có thể góp phần làm tăng nguy cơ. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân cụ thể vẫn không được xác định.

Bị chuột rút có phải chắc chắn là thiếu canxi không?

Không. Thiếu một số khoáng chất có thể liên quan đến chuột rút, nhưng chuột rút ban đêm còn có nhiều yếu tố khác như mệt cơ, mất nước, thuốc, vấn đề thần kinh hoặc tuần hoàn. Không nên tự kết luận mình thiếu canxi chỉ dựa trên triệu chứng chuột rút.

Có nên massage khi đang bị chuột rút?

Có thể massage nhẹ kết hợp kéo giãn cơ. Tuy nhiên, không nên dùng lực quá mạnh. Duỗi cơ và đưa bàn chân hướng lên phía cẳng chân thường là bước quan trọng để giúp cơ đang co cứng được kéo giãn.

 

Bài viết liên quan 

• Súng Massage Cầm Tay Massage Toàn Thân Kèm 4 Đầu Massage Chuyên Dụng: Giải Pháp Thư Giãn Nhỏ Gọn Cho Người Bận Rộn
• Bật mí Top 5 lợi ích ít người biết của massage lòng bàn chân - Vì sao chăm sóc đôi chân lại có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn?
• Những Lợi Ích Bất Ngờ Của Việc Massage Chân Mỗi Ngày - Bí Quyết Giúp Cơ Thể Khỏe Mạnh Từ “Gốc”