Vì sao không lao động nặng nhưng cơ thể vẫn đau mỏi?

Nhiều người cho rằng chỉ những công việc đòi hỏi mang vác, đứng lâu hoặc vận động liên tục mới khiến cơ bắp đau nhức. Tuy nhiên, trên thực tế, những người làm việc văn phòng, lập trình viên, kế toán, nhân viên chăm sóc khách hàng hay các ngành nghề sử dụng trí óc lại thường xuyên than phiền về tình trạng đau cổ vai gáy, đau lưng, cứng cơ và mỏi toàn thân.

Điều thú vị là cảm giác đau này đôi khi còn kéo dài và khó chịu hơn so với những người lao động chân tay. Đây không phải là điều bất thường. Các nghiên cứu về sinh lý học, cơ xương khớp và thần kinh đều cho thấy làm việc trí óc trong thời gian dài có thể tạo ra nhiều áp lực lên hệ cơ, dù cơ thể gần như không phải vận động mạnh.

                                               Suy nghĩ, căng thẳng kéo dài khiến não bộ bị mệt, nặng đầu (Ảnh: Sưu tầm) 

Cơ bắp không hoạt động không đồng nghĩa với việc được nghỉ ngơi

Khi nhắc đến lao động trí óc, nhiều người hình dung một công việc nhẹ nhàng: chỉ cần ngồi trước máy tính, sử dụng bàn phím và chuột. Thực tế lại hoàn toàn khác. Để giữ cơ thể ổn định khi ngồi, nhiều nhóm cơ phải hoạt động liên tục, đặc biệt là: Cơ cổ - Cơ vai - Cơ lưng trên - Cơ vùng thắt lưng - Cơ hông - Cơ bụng. Đây được gọi là co cơ tĩnh (static muscle contraction). Khác với co cơ khi vận động, co cơ tĩnh diễn ra liên tục nhưng gần như không có sự thay đổi về chiều dài của cơ.

Khi cơ duy trì trạng thái này trong nhiều giờ, các mạch máu nhỏ bên trong cơ bị chèn ép, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất được cung cấp. Đồng thời, các chất chuyển hóa sinh ra trong quá trình hoạt động của cơ khó được đào thải, tạo cảm giác căng cứng, đau nhức và mỏi kéo dài. Đó là lý do nhiều người cảm thấy đau vai gáy sau một ngày ngồi làm việc, dù hầu như không thực hiện bất kỳ hoạt động thể lực nào.

Căng thẳng tinh thần cũng khiến cơ bắp bị "gồng"

Ít ai nhận ra rằng, mỗi khi căng thẳng hoặc tập trung cao độ, cơ thể sẽ tự động tăng trương lực cơ. Đây là phản ứng tự nhiên của hệ thần kinh nhằm chuẩn bị cho cơ thể đối phó với áp lực. Trong quá trình làm việc, nếu liên tục phải xử lý dữ liệu, giải quyết vấn đề, chạy tiến độ hoặc chịu áp lực từ khách hàng và cấp trên, não bộ sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm.

Kết quả là nhiều nhóm cơ vô thức co cứng, đặc biệt ở: Cổ - Vai - Hàm - Lưng - Thắt lưng. Nếu trạng thái này kéo dài nhiều giờ mỗi ngày, cơ sẽ không có đủ thời gian để thư giãn hoàn toàn, dẫn đến đau mỏi mạn tính. Đó cũng là lý do nhiều người càng căng thẳng thì càng đau vai gáy.

Ngồi lâu làm giảm tuần hoàn máu đến cơ

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến dân văn phòng hay đau cơ là tình trạng giảm lưu thông máu. Khi ngồi quá lâu: Bơm cơ ở chân hoạt động kém; Máu lưu thông chậm hơn; Oxy đến cơ ít hơn; Khả năng đào thải chất chuyển hóa giảm. Các cơ bắt đầu rơi vào trạng thái thiếu oxy tương đối, từ đó xuất hiện cảm giác nặng cơ, căng cơ và đau nhức. Không chỉ vậy, tuần hoàn kém còn khiến các mô phục hồi chậm hơn sau một ngày làm việc.

                                                  Ngồi lâu khiến giảm lưu thông máu khiến cơ thể uể oải mệt mỏi (Ảnh: Sưu tầm) 

Tư thế sai tạo áp lực lên toàn bộ hệ cơ xương khớp

Nhiều người có thói quen: Cúi đầu nhìn màn hình; Rướn cổ về phía trước; Gù lưng; Ngồi lệch hông; Bắt chéo chân trong nhiều giờ. Ban đầu, cơ thể vẫn có thể thích nghi với những tư thế này. Nhưng theo thời gian, áp lực dồn lên cột sống, dây chằng và các nhóm cơ ngày càng lớn.

Đầu của người trưởng thành nặng trung bình khoảng 4-6 kg. Khi đầu cúi về phía trước chỉ 15-30 độ, lực tác động lên vùng cổ có thể tăng lên đáng kể, khiến cơ cổ và vai phải làm việc nhiều hơn để giữ đầu ở vị trí ổn định. Nếu tư thế xấu kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, nguy cơ đau cổ vai gáy, đau lưng và thoái hóa cột sống cũng tăng lên.

Lao động chân tay thường xuyên vận động nên cơ được nuôi dưỡng tốt hơn

Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng nhiều công việc lao động chân tay lại giúp cơ bắp được co giãn liên tục. Khi vận động: Máu lưu thông tốt hơn; Oxy được cung cấp đầy đủ; Dịch khớp được tiết ra nhiều hơn; Các nhóm cơ thay phiên hoạt động và nghỉ ngơi. Chính sự vận động này giúp giảm tình trạng co cứng kéo dài.

Tất nhiên, lao động chân tay vẫn có nguy cơ chấn thương hoặc quá tải nếu làm việc quá sức. Tuy nhiên, xét về cơ chế sinh lý, việc thay đổi tư thế và vận động thường xuyên giúp hạn chế tình trạng đau cơ do bất động kéo dài.

Những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang bị quá tải

Nếu bạn làm việc văn phòng hoặc thường xuyên sử dụng máy tính, hãy chú ý khi xuất hiện các dấu hiệu sau: Đau cổ vai gáy gần như mỗi ngày; Đau lưng sau vài giờ ngồi làm việc; Vai luôn trong trạng thái cứng; Hay đau đầu vùng sau gáy; Tê bì cánh tay hoặc bàn tay; Cảm giác cơ nặng và khó vận động vào cuối ngày; Ngồi càng lâu càng đau. Đây là những tín hiệu cho thấy hệ cơ xương khớp đang chịu áp lực lớn và cần được điều chỉnh sớm.

Làm thế nào để giảm đau cơ khi làm việc trí óc?

• Không ngồi liên tục quá lâu: Các chuyên gia khuyến nghị nên đứng dậy vận động sau mỗi 45-60 phút làm việc. Chỉ cần đi bộ vài phút, xoay vai, kéo giãn cột sống hoặc thay đổi tư thế cũng giúp cải thiện tuần hoàn máu và giảm áp lực lên cơ.
• Điều chỉnh tư thế làm việc: Hãy đảm bảo: Màn hình ngang tầm mắt; Hai vai thả lỏng; Khuỷu tay tạo góc khoảng 90 độ; Bàn chân đặt hoàn toàn trên sàn; Lưng được ghế hỗ trợ. Một tư thế đúng giúp giảm đáng kể áp lực lên cột sống và các nhóm cơ.
• Tăng cường vận động ngoài giờ làm: Đi bộ, bơi lội, yoga, đạp xe hoặc các bài tập tăng sức mạnh đều giúp cải thiện độ linh hoạt của cơ, tăng lưu thông máu và giảm nguy cơ đau mỏi kéo dài.
• Thư giãn cơ sau một ngày làm việc: Kéo giãn cơ, chườm ấm hoặc massage nhẹ vùng cổ, vai, gáy và lưng có thể giúp cơ bắp thư giãn, giảm cảm giác căng cứng và cải thiện sự thoải mái sau giờ làm. Đây là biện pháp hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, không thay thế việc điều trị nếu có bệnh lý.
• Đừng xem nhẹ căng thẳng tinh thần: Bên cạnh chăm sóc cơ bắp, việc quản lý căng thẳng cũng rất quan trọng. Dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, hạn chế làm việc liên tục nhiều giờ và duy trì cân bằng giữa công việc với cuộc sống sẽ giúp hệ thần kinh và cơ bắp có điều kiện phục hồi tốt hơn.

       Tập thể dục mỗi ngày như: Thiền, chạy bộ, bơi, yoga, không 1 chỗ quá lâu mỗi 1 tiếng đứng dậy 3-5 phút thư giãn cơ thể (Ảnh: Sưu tầm) 

Đau cơ không phải là vấn đề chỉ gặp ở những người lao động nặng. Trên thực tế, những người làm việc trí óc lại có nguy cơ đau mỏi cơ rất cao do ngồi lâu, duy trì tư thế tĩnh, căng thẳng kéo dài và thiếu vận động. Nếu tình trạng đau mỏi xuất hiện thường xuyên, đừng chỉ coi đó là hệ quả tất yếu của công việc. Chủ động thay đổi tư thế, tăng cường vận động, chăm sóc cơ bắp và xây dựng lối sống khoa học sẽ giúp giảm đáng kể các cơn đau, đồng thời bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp và nâng cao chất lượng cuộc sống về lâu dài.

Bài viết liên quan

• Tại sao nên dùng máy massage đầu mỗi ngày? Có lợi ích gì?
• Mát xa đầu trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy mang lại nhiều lợi ích có thể bạn chưa biết?
• Nếu Bạn Về Đến Nhà Và Chỉ Muốn Nằm Im, Có Thể Cơ Thể Đang Gửi Cho Bạn Một Tín Hiệu Quan Trọng