Nhiều người lần đầu sử dụng máy tăm nước thường có chung một nỗi lo: tia nước bắn vào nướu với áp lực khá mạnh liệu có khiến lợi bị tổn thương, chảy máu hoặc lâu ngày bị tụt lợi?
Câu trả lời là: bản thân máy tăm nước không mặc nhiên gây tụt lợi nếu được sử dụng đúng cách. Vấn đề nằm nhiều hơn ở cách sử dụng, mức áp lực nước, vị trí đặt đầu tăm và tình trạng nướu của mỗi người. Máy tăm nước hoạt động bằng cách phun các tia nước theo dạng xung động để làm sạch thức ăn và mảng bám ở những vị trí khó tiếp cận. Chính vì vậy các thiết bị làm sạch kẽ răng bằng nước được sử dụng như một lựa chọn bên cạnh chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ răng. Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) cho biết các thiết bị làm sạch kẽ răng, trong đó có water flosser, có thể giúp loại bỏ thức ăn và mảng bám ở vùng giữa các răng; một số sản phẩm được ADA chấp nhận còn có bằng chứng về khả năng hỗ trợ giảm viêm lợi khi sử dụng đúng hướng dẫn. Đáng chú ý ở đây, một nghiên cứu ngẫu nhiên kéo dài 12 tuần trên người bị viêm lợi không ghi nhận phản ứng bất lợi hay tình trạng tụt lợi trong nhóm sử dụng máy tăm nước. PubMed Central (PMC)

Vì vậy, thay vì đặt câu hỏi đơn giản là “máy tăm nước có làm tụt lợi không?”, câu hỏi quan trọng hơn nên là:

Tụt lợi thực chất là gì?

Tụt lợi là tình trạng mô lợi di chuyển về phía chân răng, khiến phần chân răng vốn được lợi che phủ trở nên lộ ra ngoài. Khi lợi bị tụt, một số người có thể nhận thấy:

• Răng trông dài hơn bình thường;

• Xuất hiện cảm giác ê buốt khi uống nước lạnh hoặc ăn đồ nóng;

• Thức ăn dễ mắc ở vùng gần chân răng;

• Đường viền lợi không còn đều giữa các răng;

• Một số trường hợp có thể xuất hiện vùng chân răng lộ rõ.

Tụt lợi không nên được mặc định là hậu quả của việc dùng máy tăm nước. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau như bệnh lý nha chu, chải răng quá mạnh, kỹ thuật vệ sinh răng miệng không phù hợp, cấu trúc mô lợi, vị trí răng hoặc các yếu tố cơ học khác. Cho nên nếu một người đã có dấu hiệu tụt lợi trước khi bắt đầu sử dụng máy tăm nước, việc nhìn thấy tình trạng này tiếp tục diễn biến không đồng nghĩa với việc máy tăm nước là nguyên nhân.

Vì sao dùng máy tăm nước lại có thể khiến lợi chảy máu?

Đây là điểm rất dễ khiến người dùng hiểu nhầm. Một số người vừa sử dụng máy tăm nước đã thấy lợi chảy máu và lập tức nghĩ: “Tia nước làm rách lợi rồi.” Nhưng chảy máu khi làm sạch kẽ răng có thể liên quan đến tình trạng viêm lợi và mảng bám tích tụ từ trước. Khi mảng bám tồn tại lâu quanh đường viền lợi, mô lợi có thể bị viêm. Khi đó, việc làm sạch vùng này bằng chỉ nha khoa, bàn chải kẽ hoặc máy tăm nước có thể khiến vùng lợi đang viêm chảy máu. ADA cũng lưu ý rằng mảng bám không được loại bỏ có thể góp phần gây viêm lợi, khiến mô lợi sưng và dễ chảy máu khi đánh răng hoặc làm sạch kẽ răng. ADA

Vì vậy: Chảy máu không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc tia nước đang “làm hỏng lợi”. Tuy nhiên, nếu tình trạng chảy máu kéo dài, chảy nhiều, kèm sưng đau, mủ, hôi miệng hoặc lợi tụt rõ rệt, người dùng nên đi khám nha khoa để xác định nguyên nhân thay vì tiếp tục tự điều chỉnh máy tại nhà.

Nếu đang có bệnh lý về răng thì nên hạn chế dùng máy tăm nước, máy tăm nước phù hợp cho niềng răng hoặc làm sạch kẽ răng (Ảnh: Sưu tầm) 

Máy tăm nước làm sạch kẽ răng như thế nào?

Bàn chải đánh răng chủ yếu tiếp xúc với các mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của răng. Trong khi đó, kẽ răng là khu vực tương đối khó tiếp cận. Đây cũng là lý do ADA khuyến nghị việc làm sạch giữa các răng hằng ngày bên cạnh đánh răng. Bàn chải thông thường không thể làm sạch hiệu quả tất cả những khoảng hẹp giữa các răng. ADA
Máy tăm nước sử dụng dòng nước dạng tia để tiếp cận những khu vực này, hỗ trợ cuốn trôi:

• Thức ăn còn mắc giữa các răng;

• Mảng bám mềm;

• Cặn thức ăn quanh đường viền lợi;

• Cặn thức ăn xung quanh mắc cài đối với người chỉnh nha;

• Những khu vực mà đầu bàn chải khó tiếp cận.

Điều quan trọng cần hiểu là: Máy tăm nước không thay thế hoàn toàn việc đánh răng. Nó nên được xem là một phương pháp hỗ trợ làm sạch kẽ răng và đường viền lợi bên cạnh việc đánh răng đúng cách. ADA cũng khuyến nghị vệ sinh giữa các răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc một dụng cụ làm sạch kẽ răng phù hợp. MouthHealthy

5 hiểu lầm phổ biến về máy tăm nước

1. Tia nước càng mạnh thì càng sạch

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất. Nhiều người nghĩ rằng muốn lấy hết thức ăn trong kẽ răng thì phải chọn mức nước mạnh nhất. Thực tế, mục tiêu của máy tăm nước không phải là tạo ra cảm giác “đau mới sạch”, mà là đưa dòng nước tiếp cận đúng khu vực cần vệ sinh. Nếu mới sử dụng, nên bắt đầu từ mức nhẹ hoặc trung bình rồi tăng dần khi đã quen. Đặc biệt, người có lợi nhạy cảm, đang viêm lợi, vừa thực hiện thủ thuật nha khoa hoặc có vấn đề nha chu nên hỏi nha sĩ về cách sử dụng phù hợp.

2. Thấy máu là phải ngừng dùng máy tăm nước

Không nên kết luận ngay như vậy. Nếu lợi đang viêm, việc vệ sinh kẽ răng có thể gây chảy máu trong giai đoạn đầu. Khi kiểm soát mảng bám tốt hơn, tình trạng viêm có thể được cải thiện. Một số nghiên cứu ngẫu nhiên cũng cho thấy máy tăm nước có thể hỗ trợ cải thiện các chỉ số viêm lợi và chảy máu lợi khi được sử dụng như một phần của vệ sinh răng miệng. PubMed Central (PMC). Tuy nhiên, chảy máu kéo dài hoặc bất thường không nên tự xử lý bằng cách tăng giảm áp lực máy. Đây có thể là dấu hiệu cần được nha sĩ kiểm tra.

3. Máy tăm nước có thể thay thế hoàn toàn chỉ nha khoa

Không nên hiểu như vậy. Mỗi phương pháp làm sạch kẽ răng có ưu điểm riêng và sự phù hợp phụ thuộc vào cấu trúc răng, khoảng kẽ, tình trạng lợi, niềng răng hoặc phục hình răng. ADA cũng chỉ ra rằng lựa chọn dụng cụ làm sạch kẽ răng nên dựa trên đặc điểm của từng người. Ví dụ, chỉ nha khoa có thể phù hợp với những kẽ răng rất sát, trong khi bàn chải kẽ có thể hữu ích hơn ở những khoảng kẽ rộng. Máy tăm nước vì vậy nên được xem là một lựa chọn hỗ trợ vệ sinh kẽ răng, không phải công cụ duy nhất cho tất cả mọi người.

4. Dùng máy tăm nước càng lâu càng tốt

Không cần thiết. Một lần sử dụng không nhất thiết phải kéo dài quá lâu. Điều quan trọng hơn là làm sạch có hệ thống, đưa đầu tăm lần lượt qua các vùng cần vệ sinh và tránh tập trung quá lâu vào một vị trí. Một số thiết bị hiện nay còn có tính năng tự động ngắt sau khoảng thời gian nhất định nhằm hỗ trợ kiểm soát thời gian sử dụng.

5. Máy tăm nước chỉ dành cho người niềng răng

Không đúng. Người niềng răng thường có nhu cầu vệ sinh kẽ răng cao hơn vì mắc cài, dây cung có thể tạo thêm nhiều vị trí lưu giữ thức ăn. Nhưng ngay cả người không niềng răng cũng có thể sử dụng máy tăm nước nếu muốn bổ sung một phương pháp làm sạch giữa các răng. ADA cũng liệt kê người gặp khó khăn khi dùng chỉ nha khoa thủ công và người có các phục hình nha khoa như cầu răng cố định hoặc niềng răng là những nhóm có thể cân nhắc water flosser. 

Dùng máy tăm nước thế nào để hạn chế tác động không mong muốn lên lợi?

Nếu mới bắt đầu sử dụng máy tăm nước, có thể áp dụng nguyên tắc:

Bước 1: Chọn mức nước phù hợp: Không cần bắt đầu ngay ở mức mạnh nhất. Hãy chọn mức nhẹ hoặc trung bình để làm quen với cảm giác của dòng nước.

Bước 2: Đưa đầu tăm vào miệng trước khi bật máy: Cách này giúp hạn chế nước bắn ra ngoài và dễ kiểm soát hướng tia nước hơn.

Bước 3: Hướng tia nước dọc theo đường viền lợi: Không nên cố tình dí đầu tăm thật sát hoặc ấn mạnh vào mô lợi. Mục tiêu là đưa dòng nước đi qua vùng cần làm sạch một cách có kiểm soát.

Bước 4: Di chuyển lần lượt từng vùng: Có thể chia hàm răng thành các khu vực để tránh bỏ sót kẽ răng.

Đặc biệt chú ý: Răng hàm phía trong, Kẽ răng, Đường viền lợi, Khu vực xung quanh mắc cài, Vùng quanh cầu răng hoặc phục hình nếu nha sĩ cho phép sử dụng.

Bước 5: Không cố “xịt thật mạnh” vào một điểm: Nếu một vị trí liên tục đau, chảy máu nhiều hoặc có dấu hiệu bất thường, không nên giải quyết bằng cách tăng áp lực.
Đây là lúc cần kiểm tra nguyên nhân.

Ai nên cẩn thận khi sử dụng máy tăm nước?

Máy tăm nước nhìn chung là một công cụ hỗ trợ vệ sinh răng miệng, nhưng không phải ai cũng nên tự lựa chọn cách sử dụng giống nhau. Đặc biệt cần thận trọng nếu bạn:

• Đang bị viêm lợi hoặc bệnh nha chu;

• Có tình trạng tụt lợi rõ rệt;

• Lợi rất nhạy cảm hoặc thường xuyên chảy máu;

• Vừa thực hiện thủ thuật nha khoa;

• Đang niềng răng hoặc sử dụng khí cụ chỉnh nha;

• Có implant, cầu răng hoặc các phục hình nha khoa khác;

• Đang có đau, sưng hoặc tổn thương trong khoang miệng.

Trong những trường hợp này, nên hỏi nha sĩ về loại đầu tăm, mức áp lực và cách sử dụng phù hợp với tình trạng răng miệng của mình.

Máy tăm nước Rulax: 4 đầu tăm cho nhiều nhu cầu vệ sinh răng miệng

Nếu đang tìm một máy tăm nước để sử dụng tại nhà, Rulax là một lựa chọn có thiết kế hướng tới nhu cầu vệ sinh kẽ răng hằng ngày.
Thiết bị có 4 đầu tăm, gồm:

• 2 đầu tăm tiêu chuẩn;

• 1 đầu tăm chỉnh nha;

• 1 đầu tăm nha chu.

Sự đa dạng đầu tăm giúp người dùng có thêm lựa chọn tùy theo nhu cầu vệ sinh răng miệng. Máy có 5 chế độ hoạt động gồm mạnh, trung bình, nhẹ, yếu và xung, nhờ đó người mới sử dụng có thể bắt đầu ở mức nhẹ rồi điều chỉnh dần thay vì phải sử dụng ngay mức mạnh. Thiết bị có bình nước dung tích khoảng 280ml, đủ để thực hiện một lần vệ sinh mà không cần liên tục bổ sung nước. Đầu tăm có khả năng xoay 360 độ, giúp thao tác ở những khu vực phía trong khoang miệng thuận tiện hơn.

Ngoài ra, máy có chuẩn chống nước IPX7, sạc DC 5V-1A và tính năng tự động ngắt sau 2 phút. Điểm quan trọng nhất vẫn là: thông số mạnh không đồng nghĩa với việc phải sử dụng ở mức mạnh nhất. Người dùng nên lựa chọn chế độ phù hợp với cảm giác và tình trạng răng lợi của mình.

>>> Tìm hiểu: Máy tăm nước Rulax phiên bản vao cấp, tặng kèm 4 đầu tăm chuyên dụng thay thế

Vậy có nên dùng máy tăm nước không?

Nếu sử dụng đúng cách, máy tăm nước có thể là một phương pháp hữu ích để hỗ trợ làm sạch kẽ răng và vùng quanh đường viền lợi. Bằng chứng hiện có không cho thấy việc sử dụng máy tăm nước đúng hướng dẫn tự động gây tụt lợi. Một nghiên cứu gần đây trên người mang hàm duy trì chỉnh nha thậm chí theo dõi cả chỉ số tụt lợi và không ghi nhận sự khác biệt bất lợi do máy tăm nước; nhóm sử dụng máy còn có sự cải thiện ở một số chỉ số mảng bám và viêm lợi. 

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là cứ dùng máy tăm nước với áp lực cao hoặc dùng sai kỹ thuật thì lợi sẽ luôn an toàn. Hãy nhớ 4 nguyên tắc: Đúng mức nước - đúng kỹ thuật - đúng tần suất - đúng tình trạng răng miệng. Đừng cố tìm cảm giác “càng mạnh càng sạch”. Với chăm sóc răng miệng, làm sạch đúng cách quan trọng hơn làm sạch thật mạnh. Nếu bạn đang bị tụt lợi, chảy máu lợi kéo dài, đau hoặc sưng bất thường, hãy ưu tiên thăm khám nha khoa để xác định nguyên nhân trước khi tự điều chỉnh việc sử dụng máy. 

Máy tăm nước không phải nguyên nhân mặc định gây tụt lợi. Điều quyết định hiệu quả và độ an toàn nằm ở cách sử dụng và tình trạng răng lợi của từng người.
Một chiếc máy phù hợp có nhiều mức áp lực và đầu tăm chuyên dụng sẽ giúp người dùng dễ điều chỉnh hơn trong quá trình chăm sóc răng miệng tại nhà. Nhưng dù sử dụng máy tăm nước hay bất kỳ dụng cụ làm sạch kẽ răng nào, mục tiêu cuối cùng vẫn là loại bỏ mảng bám và thức ăn ở những nơi bàn chải khó tiếp cận, thay vì tác động thật mạnh lên nướu.

Bài viết liên quan 

• Sau khi đánh răng, bạn có đang vô tình làm mất tác dụng của kem đánh răng bằng một thói quen rất nhỏ?
• Máy tăm nước có thực sự làm sạch kẽ răng? Những điều cần biết trước khi mua
• Top 5 Lý Do Lợi Ích Sử Dụng Máy Tăm Nước: Vì Sao Ngày Càng Nhiều Người Chuyển Sang Làm Sạch Kẽ Răng Bằng Tăm Nước?