Uống nước ấm với gừng vào buổi sáng có thật sự tốt? 6 trường hợp không nên dùng theo thói quen
Uống một cốc nước ấm với vài lát gừng vào buổi sáng là thói quen được nhiều người áp dụng với mong muốn làm ấm cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa, giảm buồn nôn hoặc “thải độc” sau một đêm ngủ.
Nhưng liệu uống nước gừng buổi sáng có thực sự tốt cho tất cả mọi người? Câu trả lời là: không hẳn. Gừng là một loại gia vị đã được nghiên cứu khá nhiều về tác dụng đối với buồn nôn, một số triệu chứng tiêu hóa và một số tình trạng đau. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học không ủng hộ việc xem nước gừng như một thức uống bắt buộc mỗi sáng để “thanh lọc cơ thể” hay phòng bệnh. Hơn nữa, gừng vẫn có thể gây ợ nóng, khó chịu đường tiêu hóa và có khả năng tương tác với một số thuốc.
Vì vậy, trước khi duy trì thói quen uống nước ấm với gừng vào buổi sáng, hãy xem bạn có thuộc 6 nhóm dưới đây hay không
1. Uống nước ấm với gừng buổi sáng có tác dụng gì?
Trước tiên cần hiểu đúng: lợi ích của gừng đến từ bản thân gừng, chứ không phải cứ nước càng nóng hoặc uống đúng vào buổi sáng thì tác dụng càng mạnh. Gừng chứa các hợp chất hoạt tính như gingerol và shogaol. Các nghiên cứu trên người cho thấy gừng có thể mang lại một số lợi ích nhất định, đặc biệt trong kiểm soát buồn nôn và một số triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa.
Có thể hỗ trợ giảm buồn nôn
Đây là một trong những tác dụng có bằng chứng tương đối rõ của gừng.
Một số tổng quan hệ thống cho thấy gừng có khả năng làm giảm triệu chứng buồn nôn, trong đó dữ liệu đáng chú ý nhất là ở phụ nữ mang thai bị buồn nôn. Một phân tích gộp 12 thử nghiệm với 1.278 phụ nữ mang thai cho thấy gừng giúp cải thiện mức độ buồn nôn so với giả dược, mặc dù tác động đối với số lần nôn không đạt ý nghĩa thống kê. Điều này không có nghĩa là uống nước gừng sẽ chữa được mọi nguyên nhân gây buồn nôn. Buồn nôn có thể liên quan đến rất nhiều vấn đề khác nhau và cần tìm nguyên nhân nếu triệu chứng kéo dài.
Có thể hỗ trợ một số vấn đề tiêu hóa
Gừng đã được nghiên cứu trong nhiều tình trạng liên quan đến hệ tiêu hóa. Một số nghiên cứu ghi nhận khả năng hỗ trợ nhu động và giảm một số triệu chứng khó chịu đường tiêu hóa.
Tuy nhiên, gừng cũng có mặt trái: ở một số người, đặc biệt khi dùng nhiều, nó có thể gây ợ nóng, đau bụng, tiêu chảy hoặc kích ứng miệng và họng. Vì vậy, không nên hiểu “gừng tốt cho tiêu hóa” thành “uống gừng càng nhiều càng tốt”.
Một số nghiên cứu ghi nhận tác động lên chuyển hóa
Các tổng quan nghiên cứu gần đây cho thấy bổ sung gừng có thể tạo ra một số thay đổi tích cực đối với các chỉ số chuyển hóa trong một số nhóm người. Tuy nhiên, đây chủ yếu là nghiên cứu về bổ sung gừng với liều lượng được xác định, không thể đồng nhất với một cốc nước ấm vài lát gừng tại nhà.
Đây là điểm rất quan trọng khi đọc các quảng cáo về “nước gừng giảm đường huyết”, “nước gừng giảm mỡ” hay “nước gừng thải độc”. Có bằng chứng về một tác dụng sinh học của gừng không đồng nghĩa với việc mọi cách sử dụng gừng đều tạo ra tác dụng điều trị tương tự.
Uống nước ấm gừng buổi sáng rất tốt cho tiêu hóa và làm ấm cơ thể vào mùa lạnh (Ảnh: Sưu tầm)
2. Vì sao không nên hiểu nước gừng buổi sáng là thức uống “thải độc”?
Một quan niệm khá phổ biến là: Sau khi ngủ dậy, uống nước ấm với gừng sẽ giúp “đánh thức” cơ thể, đào thải độc tố và làm sạch đường ruột. Cách diễn giải này dễ gây hiểu lầm. Cơ thể vốn đã có các cơ quan đảm nhiệm quá trình chuyển hóa và đào thải chất không cần thiết, đặc biệt là gan và thận. Không có bằng chứng tốt cho thấy một cốc nước gừng buổi sáng có thể “rửa sạch độc tố” trong cơ thể theo nghĩa mà các quảng cáo detox thường mô tả.
Điều đáng quan tâm hơn là tổng thể chế độ ăn uống, lượng nước, giấc ngủ, vận động và tình trạng sức khỏe. Nếu thích uống nước gừng vì cảm giác ấm bụng hoặc hương vị dễ chịu, bạn hoàn toàn có thể xem nó như một loại đồ uống, thay vì coi đó là một liệu pháp bắt buộc mỗi sáng.
3. 6 trường hợp không nên uống nước gừng buổi sáng theo thói quen
Không phải ai cũng cần loại bỏ gừng khỏi chế độ ăn. Điểm cần lưu ý là những người dưới đây không nên tự biến việc uống gừng hằng ngày thành một thói quen cố định, đặc biệt khi dùng lượng lớn hoặc gừng dạng cô đặc.
Trường hợp 1: Người thường xuyên bị ợ nóng, trào ngược dạ dày
Đây là nhóm nên đặc biệt chú ý. Gừng có thể gây heartburn - ợ nóng và khó chịu đường tiêu hóa ở một số người. NCCIH cũng liệt kê ợ nóng, đau bụng và tiêu chảy trong các tác dụng phụ có thể gặp khi uống gừng.
Nếu bạn vốn đã có các triệu chứng như:
- Nóng rát vùng ngực sau ăn;
- Thường xuyên ợ chua;
- Dịch hoặc thức ăn trào lên cổ họng;
- Khó chịu vùng thượng vị;
- Uống nước gừng xong thấy nóng rát tăng lên
thì không nên cố duy trì thói quen uống gừng chỉ vì nghĩ “gừng tốt cho dạ dày”. Đặc biệt, nếu bạn đã được chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản (GERD), nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi sử dụng các sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung thường xuyên. Mẹo thực tế: Nếu uống gừng và nhận thấy triệu chứng ợ nóng tăng lên, hãy ngừng thói quen này thay vì tăng lượng gừng để “quen dần”.
Trường hợp 2: Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc ảnh hưởng đến đông máu
Đây là trường hợp không nên chủ quan. Một số tài liệu y khoa cảnh báo khả năng gừng ảnh hưởng đến kết tập tiểu cầu và có thể tương tác với thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu. Memorial Sloan Kettering đặc biệt lưu ý về nguy cơ chảy máu khi gừng được sử dụng cùng warfarin và một số thuốc khác, dù mức độ bằng chứng về tương tác này vẫn còn chưa hoàn toàn thống nhất.
Những người đang sử dụng các thuốc như:
- Warfarin
- Một số thuốc chống đông
- Thuốc chống kết tập tiểu cầu
- Một số thuốc giảm đau NSAID
không nên tự ý dùng gừng với mục đích bổ sung hằng ngày hoặc sử dụng gừng với liều cao mà không hỏi bác sĩ/dược sĩ. Điều quan trọng là không tự ý ngừng thuốc đang điều trị để uống gừng thay thế.
Trường hợp 3: Người có sỏi mật
Gừng không đơn giản chỉ là một loại nước uống “làm ấm”. Gừng có thể ảnh hưởng đến dòng mật. Vì vậy, một số nguồn y khoa khuyến cáo người có sỏi mật nên thận trọng với việc sử dụng gừng dạng bổ sung, đặc biệt là liều cao. Nếu bạn đã được phát hiện sỏi mật hoặc từng có cơn đau liên quan đến đường mật, việc tự uống nước gừng cô đặc mỗi sáng không phải là lựa chọn nên áp dụng một cách máy móc.
Đặc biệt không nên suy nghĩ theo kiểu: “Gừng giúp tiêu hóa tốt nên uống càng nhiều càng tốt.” Với người có bệnh lý đường mật, điều quan trọng là biết tình trạng cụ thể của mình trước khi sử dụng các sản phẩm thảo dược với mục đích điều trị.
Trường hợp 4: Người đang điều trị tiểu đường hoặc dùng thuốc hạ đường huyết
Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose. Memorial Sloan Kettering lưu ý rằng việc sử dụng gừng cùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết có thể làm đường huyết giảm thêm, dù ý nghĩa lâm sàng của tương tác này chưa được xác định đầy đủ.
Vì vậy, nếu bạn đang điều trị tiểu đường, đặc biệt sử dụng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, không nên tự xem nước gừng như một “nước uống hỗ trợ hạ đường huyết”.
Nếu vẫn muốn sử dụng thường xuyên, nên trao đổi với bác sĩ đang theo dõi bệnh và chú ý theo dõi đường huyết theo hướng dẫn điều trị. Gừng không thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Trường hợp 5: Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc vừa trải qua phẫu thuật
Nếu đang chuẩn bị phẫu thuật, đây là lúc không nên tùy tiện sử dụng các sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung. Một số hướng dẫn y khoa về chăm sóc trước phẫu thuật khuyến cáo người bệnh cần thông báo cho bác sĩ tất cả thuốc, vitamin và sản phẩm thảo dược đang sử dụng, trong đó có gừng. Một số chuyên gia khuyến cáo ngừng thực phẩm bổ sung gừng khoảng 2 tuần trước phẫu thuật vì lo ngại nguy cơ ảnh hưởng đến chảy máu.
Tuy nhiên, cần phân biệt: Vài lát gừng dùng làm gia vị trong bữa ăn không hoàn toàn giống với viên nang hoặc sản phẩm bổ sung gừng liều cao. Do đó, nếu bạn sắp phẫu thuật, câu hỏi quan trọng nhất không phải “gừng có tốt không?” mà là: “Tôi đang dùng gừng ở dạng nào, với lượng bao nhiêu và có cần ngừng trước phẫu thuật không?” Hãy cung cấp đầy đủ thông tin này cho bác sĩ hoặc ê-kíp phẫu thuật.
Trường hợp 6: Người có dạ dày nhạy cảm hoặc uống gừng là thấy khó chịu
Không cần phải có bệnh lý rõ ràng mới gặp tác dụng phụ từ gừng. Một số người khỏe mạnh vẫn có thể xuất hiện: Cồn cào bụng - Nóng rát - Ợ nóng - Đầy bụng hoặc khó chịu - Tiêu chảy - Kích ứng miệng, họng. Sau khi uống gừng, đặc biệt khi dùng lượng nhiều. Nếu bạn thuộc nhóm này, việc “ép bản thân uống mỗi sáng vì nghĩ đó là thói quen tốt” có thể phản tác dụng. Một thức uống được xem là lành mạnh chỉ khi nó phù hợp với cơ thể bạn.
4. Có phải uống nước gừng càng đặc càng tốt?
Không. Đây là một trong những hiểu lầm cần loại bỏ. Gừng có hoạt chất sinh học và tác dụng của nó phụ thuộc vào lượng sử dụng. Nhưng điều đó không có nghĩa là tăng lượng gừng sẽ khiến lợi ích tăng tương ứng. Thậm chí, liều cao có thể làm tăng khả năng gặp các tác dụng phụ tiêu hóa như ợ nóng, đau bụng hoặc tiêu chảy.
Ngoài ra, phần lớn nghiên cứu về gừng sử dụng liều lượng và dạng bào chế cụ thể, chẳng hạn bột gừng hoặc chiết xuất. Không thể lấy kết quả đó rồi kết luận rằng: “Uống một cốc nước gừng càng đặc tại nhà thì hiệu quả càng mạnh.” Đây là một bước suy luận không có cơ sở.
5. Nên uống nước gừng buổi sáng như thế nào nếu cơ thể phù hợp?
Nếu bạn không thuộc các nhóm cần thận trọng và thích uống nước gừng, có thể sử dụng ở mức vừa phải như một phần của chế độ ăn uống.
Cách đơn giản
- Dùng vài lát gừng tươi mỏng;
- Ngâm hoặc đun với nước ấm;
- Không cần pha quá đặc;
- Không cần cho quá nhiều gừng để tạo vị cay mạnh;
- Có thể uống cùng hoặc sau bữa ăn nếu bụng nhạy cảm.
Điểm quan trọng không nằm ở việc phải uống ngay khi vừa thức dậy, mà nằm ở việc bạn có dung nạp tốt hay không. Nếu uống lúc bụng đói khiến bạn cồn cào hoặc nóng rát, có thể chuyển sang uống sau ăn hoặc ngừng sử dụng.
6. Nước gừng nóng và nước gừng ấm: loại nào tốt hơn?
Không có cơ sở để cho rằng nước gừng phải thật nóng mới phát huy tác dụng. Ngược lại, nước quá nóng có thể gây khó chịu hoặc bỏng niêm mạc miệng và thực quản. Vì vậy, nếu sử dụng, chỉ cần nước ở mức ấm, dễ uống, không cần đun quá nóng. Đây cũng là lý do không nên chạy theo các công thức kiểu “gừng + nước sôi + nhiều nguyên liệu khác” với suy nghĩ càng mạnh càng tốt.
7. Một số quan niệm về nước gừng buổi sáng cần hiểu lại
| Quan niệm thường gặp | Thực tế cần hiểu |
| Uống nước gừng giúp “thải độc” | Chưa có bằng chứng cho thấy một cốc nước gừng có thể “đào thải độc tố” theo nghĩa detox quảng cáo |
| Càng nhiều gừng càng tốt | Không đúng; dùng nhiều có thể tăng nguy cơ khó chịu tiêu hóa |
| Ai cũng nên uống gừng mỗi sáng | Không cần thiết; hiệu quả và khả năng dung nạp khác nhau ở từng người |
| Gừng chữa được trào ngược | Không nên xem gừng là phương pháp điều trị GERD; ở một số người gừng còn có thể gây ợ nóng |
| Người tiểu đường nên uống nước gừng để hạ đường huyết | Không dùng nước gừng thay thuốc; gừng có thể tương tác với thuốc hạ đường huyết |
| Gừng là thảo dược nên không có tác dụng phụ | Sai; gừng vẫn có thể gây ợ nóng, đau bụng, tiêu chảy và tương tác thuốc |
8. Vậy cuối cùng, uống nước ấm với gừng buổi sáng có tốt không?
Có thể tốt với một số người, nhưng không phải là thói quen bắt buộc và cũng không phải “liệu pháp sức khỏe” dành cho tất cả mọi người. Gừng có những tác dụng đã được nghiên cứu, đặc biệt đáng chú ý là khả năng hỗ trợ giảm buồn nôn trong một số tình huống. Tuy nhiên, chất lượng bằng chứng thay đổi tùy mục đích sử dụng và dạng gừng được nghiên cứu. NCCIH cũng lưu ý rằng gừng có thể gây tác dụng phụ đường tiêu hóa và có thể tương tác với thuốc.
Điều quan trọng nhất là đừng đánh đồng “gừng có lợi ích sức khỏe” với “ai cũng nên uống nước gừng mỗi sáng”. Nếu bạn khỏe mạnh, thích hương vị gừng và uống một lượng vừa phải mà không xuất hiện khó chịu, đây có thể đơn giản là một lựa chọn đồ uống.
Nhưng nếu bạn có trào ngược/ợ nóng, sỏi mật, đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc hạ đường huyết, có vấn đề về chảy máu, sắp phẫu thuật hoặc cơ thể phản ứng khó chịu với gừng, hãy thận trọng và trao đổi với bác sĩ/dược sĩ khi cần.
Một cốc nước ấm với gừng vào buổi sáng không phải “thần dược” và cũng không cần thiết phải trở thành nghi thức bắt buộc mỗi ngày. Điều đáng quan tâm hơn là lý do bạn uống nó, lượng gừng sử dụng và tình trạng sức khỏe của chính mình. Nếu uống vì thích vị cay ấm và cơ thể đáp ứng tốt, hãy sử dụng vừa phải. Nếu uống với mục tiêu chữa bệnh, giảm cân, thanh lọc cơ thể hoặc thay thế thuốc điều trị, cần thận trọng hơn. Đặc biệt, đừng bỏ qua dấu hiệu cơ thể phản ứng không tốt chỉ vì nghĩ rằng: “Đồ tự nhiên thì chắc chắn phải tốt.” Tự nhiên không đồng nghĩa với phù hợp với tất cả mọi người.
Bài viết liên quan
